تهاتر انرژی صنایع راهکاری نوین برای مقابله با چالشهای روبهافزایش حوزه انرژی در کشور است؛ چالشهایی مانند کاهش منابع فسیلی، افزایش هزینههای انرژی و خاموشیهای ناشی از ناترازی برق. در چنین شرایطی، صنایع بیش از گذشته به دنبال راهکارهایی مطمئن برای تأمین برق پایدار و بدون قطعی هستند. در این میان، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر بهویژه منابع پاکی مانند انرژی خورشیدی و بادی، به دلیل مقیاسپذیری و امکان تولید در محل مصرف، به یکی از گزینههای مهم برای تأمین برق صنایع تبدیل شده است.
با این حال، منابع تجدیدپذیر با محدودیتهایی مانند وابستگی به شرایط محیطی و ناپایداری تولید مواجهاند. برای مثال، انرژی خورشیدی تنها در طول روز تولید میشود و استفاده از سامانههای ذخیرهسازی برای تأمین برق در ساعات دیگر، به دلیل هزینههای بالای سرمایهگذاری و نگهداری، همواره برای صنایع مقرونبهصرفه نیست.
در پاسخ به این چالش، وزارت نیرو سازوکاری با عنوان «تهاتر انرژی» طراحی کرده است. در این مدل، صنایع با سرمایهگذاری در احداث نیروگاههای تجدیدپذیر، انرژی تولیدی خود را با شبکه برق مبادله میکنند و در مقابل میتوانند در تمام ساعات شبانهروز برق پایدار از شبکه دریافت کنند. این رویکرد علاوه بر کاهش فشار بر شبکه برق کشور، به صنایع کمک میکند از برنامههای خاموشی در امان بمانند و دسترسی مطمئنتری به انرژی داشته باشند.
در این مقاله به این پرسش پاسخ میدهیم که طرح تهاتر انرژی صنایع چیست و اجرای آن چه مراحلی دارد؟ هدف ما از بررسی این مفهوم نوظهور، ارائه درکی جامع از اهمیت و ضرورت تهاتر انرژی در دنیای صنعتی امروز است.
بیشتر بخوانید: ماده ۴ قانون مانع زدایی صنعت برق چیست؟
منظور از تهاتر انرژی صنایع چیست؟
معنی و مفهوم عبارت “تهاتر”، در کاربرد اولیه، تبادل کالا با کالا است. در اینجا منظور از تهاتر انرژی، تزریق برق به شبکه در مکان و زمان خاص و دریافت همان برق از شبکه در مکان و زمان دلخواه دیگر است.
بنابراین طبق قانون تهاتر انرژی صنایع با شبکه، صنایعی که اقدام به سرمایه گذاری و احداث نیروگاه های تجدیدپذیر نمایند و برق تولیدی خود را به شبکه تزریق کنند، میتوانند با عقد قرارداد تهاتر انرژی صنایع با وزارت نیرو، برق تولیدی خود را بدون خاموشی و به صورت هموار در محل مصرف خود و در ساعات توافق شده در قرارداد (بازه زمانی ۸ تا ۲۴ ساعت) دریافت نمایند.
در این حالت، حتی در صورت ناترازی انرژی در شبکه و برنامهریزی وزارت نیرو برای محدودیت برقرسانی به بخشهای مختلف، این صنایع از مشمولیت قطعی برق مصون خواهند بود و انرژی مورد نیاز خود را طبق توافق انجام شده در قرارداد از شبکه دریافت خواهند کرد؛ بهطوری که این معافیت به میزان ۱/۳ برق تحویلی به شبکه محاسبه میشود.
تهاتر انرژی ویژه کدام صنایع است؟
تمام صنایع، بهجز صنایع مشمول ماده ۴ قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق، میتوانند با بهرهگیری از طرح تهاتر انرژی از برنامههای مدیریت مصرف وزارت نیرو معاف شوند. با این حال، در عمل برای انعقاد قرارداد تهاتر با وزارت نیرو و دریافت برق پایدار، وجود برخی پیشنیازهای اجرایی ضروری است؛ از جمله داشتن فیدر اختصاصی، یا توافق همه مشترکان صنعتی متصل به یک فیدر عمومی، و یا کنترلپذیر بودن مصرف برق واحدهای صنعتی متصل به فیدر عمومی.
دلیل این الزام روشن است: خاموشیهای برنامهریزیشده وزارت نیرو عمدتاً از طریق قطع برق در سطح فیدر اعمال میشود. بنابراین، صنایعی که فیدر اختصاصی دارند—که معمولاً شامل واحدهایی با دیماند بالاتر از ۷ مگاوات میشود—میتوانند با احداث نیروگاه های تجدیدپذیر، با سهولت بیشتری از قطع برق فیدر خود در دورههای مدیریت مصرف جلوگیری کرده و برق مطمئنتری دریافت کنند.
اما در این میان، صنایع کوچکتر با یک چالش جدی مواجهاند: بسیاری از آنها به دلیل نداشتن فیدر اختصاصی، نمیتوانند بدون مانع از مزیت تهاتر انرژی از طریق احداث نیروگاه تجدیدپذیر بهرهمند شوند. با این حال، وزارت نیرو برای این گروه از مصرفکنندگان صنعتی نیز راهکارهای مناسبی پیشبینی کرده است.
ساز و کار تهاتر انرژی صنایع کوچک
طبق مصوبه و ابلاغیه وزارت نیرو، شرط معافیت صنایع کوچک از محدودیت برق و خاموشی در ایام ناترازی انرژی مستلزم احداث نیروگاه های تجدیدپذیر و پاک با مجموع ظرفیت حداقل ۳۵% از بیشینه بار پیک شهرک صنعتی یا فیدر عمومی مربوطه است. در این حالت نیز، احداث نیروگاه های تجدیدپذیر و پاک در نقطه ای خارج از محل استقرار صنایع کوچک بدون اعمال هزینه ترانزیت برق بلامانع است. نکته حائز اهمیت این است که مانند صنایع بزرگ و پرمصرف، صنایع کوچک نیز برای تهاتر انرژی با شبکه باید با ساتبا قرارداد تهاتر برق با صنایع را منعقد نمایند.
در این بند، منظور از صنایع کوچک، شهرکها و نواحی صنعتی، مجموع صنایع متصل به هر یک از فیدرهای مستقر در شهرکها و نواحی صنعتی، صنایع دارای فیدر اختصاصی خارج از شهرک ها و نواحی صنعتی با حداکثر دیماند ۷ مگاوات و صنایع متصل به فیدرهای عمومی با حداکثر دیماند ۷ مگاوات هستند.
درواقع طبق مصوبه وزارت نیرو، میزان ظرفیت مورد نیاز برای احداث نیروگاه خورشیدی براساس تعداد شیفت های فعالیت واحدهای صنعتی و به صورت زیر تعیین میگردد:
- احداث نیروگاه خورشیدی در محل یا خارج از شهرک صنعتی توسط مشترکین موجود به ظرفیت مجموع دیماند مصرفی مشترکین (۵۰ درصد دیماند مصرفی واحدهای یک شیفت کار، ۶۵ درصد دیماند مصرفی واحدهای دو شیفت کار و ۸۰ درصد دیماند مصرفی واحدهای سه شیفت کار) یا معادل ۳۵ درصد انرژی مصرفی ماهیانه مشترکین مذکور
- احداث نیروگاه خورشیدی مشترکین صنعتی دارای فیدر اختصاصی به ظرفیت دیماند مصرفی مشترک (۵۰ درصد دیماند مصرفی واحدهای یک شیفت کار، ۶۵ درصد دیماند مصرفی واحدهای دو شیفت کار و ۸۰ درصد دیماند مصرفی واحدهای سه شیفت کار) یا معادل ۳۵ درصد انرژی مصرفی ماهیانه مشترکین مذکور
اگرچه این راهکار امکان بهرهمندی صنایع کوچک و واحدهای مستقر در شهرکهای صنعتی از فرصت تهاتر انرژی با شبکه را فراهم میکند، اما همچنان با چالشهایی همراه است که به سادگی برطرف نمیشوند. زمانی که از احداث نیروگاههای تجدیدپذیر بهصورت تجمیعی و توسط چندین صنعت کوچک متصل به یک فیدر مشترک سخن گفته میشود، دستیابی به توافق میان تعداد زیادی از کسبوکارها برای سرمایهگذاری مشترک، خود به مسئلهای مهم تبدیل میشود. افزون بر این، هر یک از این واحدهای صنعتی ممکن است ساعات کاری و شیفتهای متفاوتی داشته باشند که همین موضوع میتواند بهرهبرداری هماهنگ از طرح تهاتر انرژی را با پیچیدگیهایی همراه کند.
رفع این چالشها نیازمند همکاری و همافزایی میان صاحبان صنایع، مدیران شهرکهای صنعتی و نهادهای مسئول است. هرچند برای بسیاری از این مسائل راهکارهای فنی نیز وجود دارد؛ برای نمونه، کنترلپذیر کردن مصرف برق واحدهای صنعتی از طریق کنتورهای هوشمند و تجهیزات مدیریت انرژی میتواند به هماهنگی بهتر مصرف و تولید کمک کند. با این حال، پیشبرد مؤثر این طرح مستلزم مشارکت فعال همه ذینفعان و اتخاذ راهکارهایی قانونی، منطقی و هماهنگ است.
مزایای تهاتر انرژی صنایع با شبکه
- تأمین برق پایدار و بدون خاموشی برای صنایع
با اجرای طرح تهاتر انرژی، صنایع میتوانند برق تولیدی نیروگاه تجدیدپذیر خود را به شبکه تزریق کرده و در مقابل در تمام یا بازه دلخواه از ساعات شبانهروز برق پایدار دریافت کنند؛ حتی در زمان اجرای برنامههای مدیریت مصرف.
- کاهش وابستگی کسب و کارها به سوختهای فسیلی
استفاده از نیروگاه های خورشیدی و بادی در قالب تهاتر انرژی، وابستگی صنایع به منابع محدود و آلاینده فسیلی را کاهش داده و مسیر حرکت به سمت انرژیهای پاک و پایدار را هموار میکند.
- حذف نیاز به سیستمهای ذخیرهسازی پرهزینه
در مدل تهاتر، شبکه برق نقش ذخیرهساز مجازی را ایفا میکند. بنابراین صنایع بدون نیاز به سرمایهگذاری سنگین در باتریها و تجهیزات ذخیرهسازی میتوانند از مزایای انرژی تجدیدپذیر بهرهمند شوند.
- کاهش هزینههای سرمایهگذاری و نگهداری
حذف یا کاهش وابستگی به سیستمهای ذخیرهسازی و استفاده از زیرساخت شبکه برق، هزینههای اولیه و هزینههای تعمیر و نگهداری پروژه را برای صنایع بهطور قابل توجهی کاهش میدهد.
- امکان فروش برق مازاد و ایجاد درآمد جانبی
صنایع میتوانند در ماههایی که محدودیت برق وجود ندارد، مازاد برق تولیدی نیروگاه خود را از طریق قراردادهای خرید تضمینی یا در بازار بورس انرژی به فروش برسانند.
- پاسخ به الزامات قانونی انرژی تجدیدپذیر
احداث نیروگاه تجدیدپذیر در قالب تهاتر برق به صنایع کمک میکند الزامات قانونی مانند تعهدات ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانشبنیان را نیز پوشش دهند و از پرداخت هزینههای اضافی برق تجدیدپذیر جلوگیری کنند.
مروری بر چالشها و موانع طرح تهاتر انرژی صنایع
در بخش های قبلی به صورت پراکنده به چالش های موجود در مسیر توسعه طرح تهاتر برق صنایع با شبکه پرداختیم. در این بخش به صورت دقیق تر این چالش ها را بررسی و راهکار مناسب هر کدام را پیشنهاد میکنیم:
- مشکلات اجرایی
از مهم ترین چالش های موجود در اجرای طرح تهاتر انرژی با صنایع، محدودیت صنایع کوچک و کسب وکارهای متصل به یک فیدر مشترک است. همانطور که گفتیم، در این حالت حتی اگر یکی از صنایعی که به فیدر عمومی متصل است مایل نباشد در سرمایه گذاری و استفاده از طرح تهاتر برق مشارکت نماید، بقیه صنایع کوچک نیز نمی توانند از طرح تهاتر استفاده کنند. بهترین راهکار مواجهه صنایع کوچک با این مانع در مسیر تهاتر برق با شبکه، مجهز شدن واحد های صنعتی به سیستم های هوشمند کنترل پذیر است. در این صورت هر کدام از صنایع به صورت مستقل می توانند برای تهاتر برق با شبکه اقدام به احداث نیروگاه خورشیدی نمایند.
در این خصوص و برای رفع این مشکل طبق مصوبه توانیر (ابلاغیه ۳۵ آذرماه ۱۴۰۳)، شرایط معافیت از برنامه های مدیریت بار سال ۱۴۰۴ مشترکین صنعتی واقع در شهرک های صنعتی به شرح ذیل اعلام گردیده است.
* چنانچه در یک شهرک صنعتی کل مشترکین جهت احداث نیروگاه تجدیدپذیر به توافق نرسند و تعدادی از مشترکین نسبت به احداث نیروگاه خورشیدی با شرایط فوق اقدام نمایند، بایستی به منظور مدیریت بار مشترکینی که در احداث نیروگاه خورشیدی همکاری نکردهاند، لوازم اندازهگیری این مشترکین با هزینه احداثکنندگان نیروگاه خورشیدی، رویت پذیر و کنترل پذیر گردد تا امکان استفاده از معافیت فوق مهیا شود.
- سرمایهگذاری اولیه
برخی از صنایع، به ویژه صنایع کوچک و نوپا در شرایط فعلی امکان تامین سرمایه اولیه برای احداث نیروگاه تجدیدپذیر را ندارند. از طرفی خاموشیها و قطعی های مکرر برق، توسعه کسب و کار و درآمدزایی آنها را مختل و امکان تامین سرمایه را به تعویق میاندازد. از بهترین راه حل های چالش تامین سرمایه اولیه احداث نیروگاه خورشیدی برای تهاتر صنایع، تخصیص تسهیلات و وام های سرمایه گذاری است که می تواند توسط نهادها و بخش های دولتی و خصوصی اتفاق بیفتد.
- موانع قانونی و مقرراتی
بروکراسیهای اداری و پیچیدگی مراحل اخذ مجوز و انعقاد قرارداد تهاتر انرژی صنایع، از چالش هایی هستند که ممکن است بسیاری از صنایع را از ورود به حوزه انرژی های پاک و تجدیدپذیر دلسرد نمایند. هر چه قدر دولت بتواند این مسیر را هموارتر و کوتاهتر نماید مقاومت کمتری از سوی سرمایه گذاران و صنایع بزرگ و کوچک در استقبال از طرح تهاتر انرژی بوجود خواهد امد.
محاسبه ظرفیت نیروگاه خورشیدی صنایع برای تهاتر برق با شبکه
در تصویر زیر محاسبات تهاتر انرژی یک نمونه واحد صنعتی از طریق احداث نیروگاه خورشیدی نمایش داده شده است. روش محاسبه به این صورت است که ابتدا مصرف سالانه واحد صنعتی محاسبه میشود. برای مثال، اگر مصرف سالانه واحد صنعتی دارای دیماند قراردادی ۲مگاوات برابر با ۶,۱۹۶,۰۱۴ کیلووات ساعت باشد، این واحد صنعتی برای دریافت برق هموار ۲۴ ساعته باید حدود ۷/۲ مگاوات و برای دریافت برق هموار ۸ ساعته در هر شبانه روز باید ۹۰۰ کیلووات پنل خورشیدی نصب کند. توجه داشته باشید که هزینه احداث نیروگاه خورشیدی صنعتی برآورد شده در تصویر زیر بنا بر تغییرات نرخ ارز و تورم ممکن است تغییر یافته باشند.
فرآیند احداث نیروگاه تجدیدپذیر ویژه تهاتر انرژی صنایع
فرآیند احداث نیروگاههای تجدیدپذیر در قالب تهاتر انرژی صنایع، مجموعهای از مراحل— اخذ مجوزهای لازم تا احداث و بهرهبرداری نیروگاه—را شامل میشود. در این بخش، مراحل این فرآیند را بهصورت روشن و کاربردی مرور میکنیم تا صنایع بتوانند با آگاهی کامل، به سمت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر گام بردارند.
۱. اخذ پروانه احداث نیروگاه با هدف تهاتر انرژی
اخذ پروانه احداث نیروگاه تجدیدپذیر بهمنظور تهاتر انرژی، نخستین گام حیاتی در فرآیند توسعه این پروژهها است. برای این منظور، متقاضیان باید به “درگاه ملی مجوزهای کشور“ مراجعه کنند؛ سامانهای که بهعنوان مرجع رسمی صدور مجوزها، فرآیند ثبت درخواست و دریافت مجوز را هدایت میکند.
پس از ورود به سامانه، کافی است در بخش جستجو عبارت «تجدید پذیر» را وارد کرده و از میان نتایج، گزینه «احداث نیروگاه تجدیدپذیر و پاک» را انتخاب کنید تا فرآیند ثبت درخواست آغاز شود.
در پایین صفحه، گزینه “درخواست صدور مجوز“ را یافته و بر روی آن کلیک نمایید.
در گام بعد، نوع ورود خود را بهعنوان شخص حقیقی یا حقوقی مشخص کنید. توجه داشته باشید در صورت انتخاب شخصیت حقوقی، برای ادامه فرآیند ثبتنام لازم است شماره همراه بالاترین مقام اجرایی شرکت یا شماره همراه ثبتشده به نام شرکت در دسترس باشد.
در گام بعدی در پایین صفحه بر روی دکمه “ثبت درخواست” کلیک نمایید.
پس از ورود به درگاه، مرحله بعدی بارگذاری مستندات مربوط به صنعت متقاضی تهاتر انرژی است. این مستندات شامل اطلاعات دقیق و جامع درباره نوع نیروگاه، ظرفیت تولید، و تأثیرات زیستمحیطی آن میباشد. مدارکی که در ادامه فرآیند مورد نیاز خواهد بود شامل موارد زیر هستند:
- آگهی تاسیس در روزنامه رسمی (برای اشخاص حقوقی)
- تصویر اساسنامه و آخرین تغییرات انجام شده روزنامه رسمی شرکت متقاضی دریافت مجوز فعالیت
- کاربرگ تکمیل شده معرفی متقاضی طرح، اطلاعات مربوط به متقاضی احداث نیروگاه تجدیدپذیر
- کاربرگ تکمیل شده معرفی طرح کلیه نیروگاههای تجدیدپذیر
- تعهدنامه درخواست پروانه احداث نیروگاههای تجدیدپذیر
- گواهی درجه ۳ کشاورزی
پس از ثبت اطلاعات متقاضی و انجام مراحل احراز هویت شامل تأیید شماره همراه، شماره سریال کارت ملی مدیرعامل و کدپستی محل فعالیت، هویت شرکت نیز بررسی میشود. سپس درخواست احداث نیروگاه در درگاه تخصصی ساتبا ثبت خواهد شد. در این مرحله لازم است مدل سرمایهگذاری «تهاتر انرژی با صنایع» به عنوان نوع طرح انتخاب شود.
در گام بعد، نوع نیروگاه و زیرشاخه انرژی مورد نظر انتخاب میشود. سپس اطلاعات مربوط به آدرس دفتر مرکزی، نوع شرکت، مشخصات شرکت و معرفی نماینده در سامانه ثبت شده و مستندات لازم، از جمله مدارک شرکت و نمونه امضای مدیرعامل و نماینده بارگذاری میگردد. همچنین اطلاعات مربوط به محل پیشنهادی احداث نیروگاه و نوع نیروگاه نیز در سامانه ثبت میشود.
در ادامه، نوع مالکیت زمین مشخص شده و مدارک مربوط به آن به همراه مختصات جغرافیایی محل پروژه، نقشه موقعیت و فایل KMZ بارگذاری میشود. پس از تکمیل این مراحل، تعهدنامه مربوط به مجوز تأیید شده و پرونده برای بررسی به کارشناس مربوطه ارجاع داده میشود. در نهایت، پس از بررسی و تأیید نهایی مدارک و پرداخت کارمزد صدور (برای ظرفیتهای بالاتر از یک مگاوات)، پروانه احداث نیروگاه تجدیدپذیر ویژه تهاتر انرژی با صنایع صادر خواهد شد.
۲. اخذ مجوزهای مربوط به تهاتر انرژی با احداث نیروگاه تجدیدپذیر
- مجوز زمین با کاربری مناسب
برای راهاندازی یک نیروگاه تجدیدپذیر صنعتی، نخستین گام، دریافت مجوزهای لازم است که از جمله آنها میتوان به مجوز زمین با کاربری مناسب اشاره کرد. این مجوز به معنای تأیید استفاده از زمین برای اهداف انرژی تجدیدپذیر است و باید با قوانین محلی و الزامات زیستمحیطی همخوانی داشته باشد. در این مرحله مالکیت زمین و صحت مدارک مربوطه بررسی شده تا مجوزهای لازم برای بهره برداری از زمین مذکور جهت احداث نیروگاه تجدیدپذیر صادر شود.
- مجوز محیط زیست
اخذ مجوز محیط زیست در راه اندازی نیروگاه های تجدیدپذیر، به منظور ارزیابی تأثیرات زیستمحیطی پروژه بر روی اکوسیستم محلی صادر میشود. فرآیند دریافت این مجوز شامل انجام مطالعات جامع و تهیه گزارشهای دقیق توسط کارشناس مربوطه است که به بررسی عوامل مختلفی مانند آلودگی هوا، آب و خاک، و تأثیر بر حیات وحش میپردازد. الزام مجوز محیط زیست تضمینی برای رعایت اصول پایداری و حفاظت از منابع طبیعی خواهد بود.
- مجوز اتصال به شبکه
مجوز اتصال به شبکه یکی دیگر از مراحل کلیدی در فرآیند احداث نیروگاه های تجدیدپذیر برای تهاتر برق محسوب میشود. منظور اجازه نامهای است که توسط شرکت توانیر یا برق منطقه ای یا شرکت های توزیع نیروی برق برای اتصال نیروگاه به شبکه برق کشور یا شبکه توزیع محلی صادر میگردد.
برای دریافت این مجوز، نیاز به ارزیابی فنی و اقتصادی است که شامل بررسی ظرفیت تولید، نوع تکنولوژی مورد استفاده و تأثیرات احتمالی بر روی شبکه برق میباشد. همچنین، همکاری با شرکتهای توزیع برق و رعایت استانداردهای فنی الزامی است.
اخذ این مجوز برای نیروگاه های تجدیدپذیری که با هدف تهاتر انرژی با صنایع احداث می شوند امری ضروری و غیرقابل اجتناب است. زیرا در تهاتر انرژی، برق تجدیدپذیر تولید شده در یک نقطه به شبکه سراسری تزریق و در نقطه دیگری دریافت خواهد شد. بنابراین، مجوز اتصال به شبکه به عنوان یک پل ارتباطی میان تولیدکنندگان انرژی و مصرفکنندگان، نقش حیاتی در تحقق اهداف انرژی پایدار ایفا میکند.
- اخذ موافقت ترانزیت برق به نقطه مصرف از توانیر
موافقت ترانزیت برق به نقطه مصرف از توانیر، به معنای تأیید انتقال انرژی تولیدی از نیروگاه به شبکه توزیع و در نهایت به مصرفکنندگان نهایی توافق شده در نقطه مصرف صنایع میباشد.
برای دریافت این موافقت، نیاز به ارائه مستنداتی است که شامل جزئیات ظرفیت تولید، نوع و کیفیت برق تولیدی و همچنین زیرساختهای موجود برای انتقال انرژی میشود. توانیر به عنوان نهاد مسئول، با بررسی این مستندات، اطمینان حاصل میکند که انتقال برق بدون اختلال و با رعایت استانداردهای ایمنی انجام میشود.
این موافقت نه تنها به تسهیل فرآیند تهاتر انرژی با صنایع کمک میکند، بلکه به پایداری و کارایی شبکه برق سراسری نیز افزوده و در تحقق اهداف توسعه پایدار در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر موثر خواهد بود.
۳. انعقاد قرارداد و احداث نیروگاه
- قرارداد سه جانبه با ساتبا و توانیر
موضوع این قرارداد عبارت است از احداث نیروگاه تجدیدپذیر و پاک به ظرفیت مشخص به منظور تهاتر انرژی الکتریکی خالص تولیدی نیروگاه تجدیدپذیر احداث شده با انرژی الکتریکی هموار تحویلی به صنایع در دوره بهره برداری نیروگاه تحت شرایط مشخصی میباشد.
- مدت قرارداد با توافق صنعت و ساتبا تا سقف ۳۰ سال
در قرارداد دو تاریخ با عناوین “دوره احداث نیروگاه” و “دوره بهره برداری تجاری قرارداد” ذکر میگردد. دوره احداث نیروگاه مشتمل بر یک دوره برای عملیات اجرایی است که از تاریخ شروع احداث آغاز میشود و در تاریخ شروع بهره برداری تجاری نیروگاه پایان مییابد. دوره بهره برداری تجاری قرارداد یک دوره با مدت زمان مشخص توافق شده است که از تاریخ شروع بهره برداری تجاری قرارداد آغاز می شود. این دوره همچنین با توافق طرفین قرارداد قابل تمدید میباشد.
برای دانلود نمونه قرارداد مدل تهاتر انرژی برق با صنایع از طریق احداث نیروگاه تجدیدپذیر کلیک کنید.
۴. اتصال به شبکه نیروگاه در راستای تهاتر برق با شبکه
- اعلام برآورد انرژی تولیدی سالانه به تفکیک هر ماه
متقاضی انرژی هموار (صنعت) موظف است سه ماه پیش از تاریخ شروع بهره برداری نیروگاه تجدیدپذیر، برآورد میزان انرژی الکتریکی خالص تولیدی ماهیانه همان سال را به همراه بازه زمانی مصرف مورد نظر خود ارائه دهد. پس از آغاز بهره برداری نیروگاه، متقاضی باید میزان برآورد انرژی الکتریکی خالص تولیدی ماهیانه به همراه بازه زمانی مصرف خود را برای دوره یک سال آینده تا پانزدهم دیماه هر سال به سازمان ساتبا ارسال کند.
سپس، ساتبا موظف است که برآورد انرژی الکتریکی خالص تولیدی ماهانه ارائهشده توسط صاحب نیروگاه را حداکثر ظرف مدت ۳۰ روز بررسی کند. در صورت تأیید این برآورد، ساتبا میزان انرژی الکتریکی هموار را به شرکت توانیر اعلام خواهد کرد.
- اعلام بازه مصرف درخواستی
بازه زمانی مصرف، عبارت است از بازه زمانی تحویل انرژی الکتریکی هموار به متقاضی (صنعت). طول این بازه زمانی حداقل ۸ ساعت در یک شبانه روز تعیین میگردد به طوری که زمان تولید نیروگاه در این بازه قرار داشته باشد.
- پایش تولید ماهانه نیروگاه
بر اساس مفاد قرارداد تهاتر انرژی برق با صنایع، سیستمهای اندازهگیری نیروگاه باید به دقت و بر اساس دستورالعملهای مشخص شده، نصب و راهاندازی شوند. این دستورالعملها شامل رویههای تحویلگیری و سامانه سنجش و پایش شبکه برق ایران است.
این سیستمهای اندازهگیری بهگونهای طراحی شدهاند که بتوانند اطلاعات دقیقی از میزان تولید انرژی در هر ماه ارائه دهند. این دادهها نه تنها امکان شناسایی هرگونه نوسان یا اختلال در روند تولید را فراهم میکند و به مدیریت نیروگاه این امکان را میدهد که بهموقع اقداماتی برای بهبود عملکرد و افزایش کارایی انجام دهد بلکه برای محاسبه برق همواری که توانیر تعهد دارد در نقطه مصرف به صنایع تحویل نماید، حائز اهمیت است.
۱. دریافت برق هموار معادل انرژی تجدیدپذیر تولیدشده
- رصد انرژی تولیدی
رصد انرژی تولیدی با استفاده از سیستمهای اندازهگیری و قرائت انرژی از راه دور انجام میشود. مقادیر انرژی الکتریکی خالص که ثبت میشوند، در مرکز کنترل توزیع یا شبکه نگهداری شده و به صورت ماهانه در اختیار طرفین قرار میگیرد. این مقادیر به عنوان مبنای محاسبات تهاتر انرژی الکتریکی هموار تحویلی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.
اگر در طول هر سال از مدت قرارداد، انرژی الکتریکی خالص در دو ماه متوالی یا سه ماه غیرمتوالی کمتر از ۸۰ % انرژی الکتریکی هموار باشد، ساتبا این موضوع را بررسی خواهد کرد. در صورت اثبات قصور از سوی متقاضی و با تشخیص کمیسیون، برآورد سالانه و میزان انرژی الکتریکی هموار توسط ساتبا اصلاح میشود.
توجه داشته باشید که طبق قرارداد تهاتر انرژی برق با صنایع، خسارت ناشی از کسر انرژی الکتریکی خالص از برق هموار که به صنعت تحویل شده است، با تعرفه تجدیدپذیر محاسبه خواهد شد. همچنین، این تعهد از جانب شرکت توانیر نیز وجود دارد؛ بدین معنا که خسارت ناشی از کسر انرژی الکتریکی هموار تحویلی از انرژی الکتریکی خالص نیز با تعرفه تجدیدپذیر محاسبه خواهد شد.
این فرآیند به منظور حفظ شفافیت و دقت در محاسبات و همچنین حمایت از صنایع در برابر نوسانات تولید انرژی طراحی شده است.
- تهاتر انرژی
در نهایت، توانیر بعد از شروع تاریخ بهره برداری، مطابق با تایید ساتبا، انرژی الکتریکی هموار را تحویل نقطه مصرف صنایع می نماید. انرژی الکتریکی هموار تحویلی با لحاظ ضریب تشویقی ۳۰%، از شمول قطع یا محدودیت برق مستثنی خواهد بود.
سوالات متداول درباره احداث نیروگاه تجدیدپذیر برای تهاتر انرژی صنایع:
- منظور از برق هموار چیست؟
برق هموار به معنای میزان توان ثابت روزانهای است که در یک دوره زمانی مشخص و مورد توافق با ساتبا به صنعت تحویل داده میشود. این مدل به گونهای طراحی شده است که نوسانات تامین انرژی صنایع و خاموشیها را کاهش دهد و ثبات بیشتری در تأمین انرژی برای صنایع فراهم کند.
- مدت اعتبار پروانه احداث نیروگاه تجدیدپذیر تهاتر انرژی چقدر است؟
پروانه احداث نیروگاه تجدیدپذیر دارای اعتبار **شش ماهه** است. این اعتبار میتواند با رعایت شرایط پیشرفت پروژه و ارائه مستندات لازم، بسته به نوع فناوری و ظرفیت نیروگاه، مطابق با دستورالعملهای تمدید پروانه احداث ساتبا، تمدید شود. بدین ترتیب، امکان ادامه فعالیت و پیشرفت پروژه فراهم میگردد.
- در صورت تولید برق تجدیدپذیر مازاد بر مصرف صنعت امکان فروش آن وجود دارد؟
طبق “روش اجرایی خرید برق مازاد و محدودیت در مصرف قرارداد دوجانبه برق تولیدی نیروگاههای احداثشده توسط صنایع” وزارت نیرو به شماره ۱۰۰/۲۰/۲۱۱۷۹/۱۴۰۲ مورخ ۲۸/۰۳/۱۴۰۲ صنایع دارای نیروگاههای تجدیدپذیر ویژه تهاتر، میتوانند برق مازاد تولیدی خود را به سه روش عرضه کنند:
– فروش در تابلوی سبز بورس انرژی
– عقد قرارداد دوجانبه برق با سایر صنایع
– فروش به شبکه مدیریت برق ایران
این روشها به صنایع این امکان را میدهد که از تولید مازاد خود بهرهبرداری کنند و به بهینهسازی مصرف انرژی کمک نمایند.
- آیا در زمان جاری بودن قرارداد، امکان عرضه برق تولیدی در تابلوی سبز بورس انرژی یا فروش به وزارت نیرو، مراکز رمز ارز و سایر مصرف کنندگان وجود دارد؟
خیر، در طول مدت اعتبار قرارداد، امکان بهرهبرداری از این روشها برای عرضه برق تولیدی وجود ندارد. به عبارت دیگر، فروش برق به تابلوی سبز بورس انرژی، وزارت نیرو، مراکز رمز ارز و سایر مصرفکنندگان در این دوره ممنوع است.
- آیا در صورت احداث نیروگاه برای تهاتر انرژی و اتصال به شبکه سراسری، انتقال برق از محل تولید به محل مصرف صنایع شامل هزینه خواهد بود؟
بر اساس بند (ط) تبصره ۱۵ قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور، برای صنایعی که نیروگاههای تجدیدپذیر احداث میکنند، جابجایی برق از محل تولید به محل مصرف مشمول هزینه ترانزیت نخواهد بود. به این ترتیب، این صنایع میتوانند بدون نگرانی از هزینههای اضافی، برق تولیدی خود را به مصرف برسانند.
